Poczet królów i książąt Polski - Siemomysł.

Siemomysł - książę Polan.
Rys. Walery Eliasz Radzikowski.

Podobnie jak poprzedników znamy tylko z Kroniki Polskiej Galla Anonima.  Starsza historiografia za Oswaldem Balzerem zwała tego księcia Ziemomysłem. Współcześnie odrzuca się taką pisownię jako błędną.   

Siemomysł urodził się gdzieś na przełomie IX i X wieku. Hipotetyczny czas jego panowania to  od 930 (według części badaczy dopiero od 950) do 960 roku. Cóż pisze o tym księciu Gall? „Po śmierci Lestka nastąpił Siemomysł, jego syn, który pamięć przodków potroił zarówno urodzeniem, jak godnością”.  Historycy przypuszczają, że to właśnie on przyłączył ziemie Goplan i Mazowszan (chociaż niektórzy uważają, że było to dzieło jego ojca Lestka). Według Henryka Łowniańskiego w 954 roku Siemomysł wsparł antyniemieckie powstanie plemienia Wkrzan.

Nie znamy żony (żon) Siemomysła. Według jednej z teorii mogła nią być córka księcia Lędzian Włodzisława (wspomnianego w 944 roku przez Nestora).  Synem i następcą Siemomysła był Mieszko I.



Poczet królów i książąt Polski - Lestek.

Lestek  - książę Polan.

Rys. Walery Eliasz Radzikowski.

Syn i następca Siemowita urodził się, wedle hipotez badaczy uznających jego historyczność, około roku 870-880. Geneza jego imienia jest niejasna. Wywodzi się najprawdopodobniej od słowa lście (chytrość).  Być może było to zdrobnienie Lścimir lub Lścisław, których to współczesnym wariantem jest Leszek. Jeszcze w połowie X wieku poddanych Piastów nazywano "ludźmi Lestka": Lestkami lub Lestkowicami. Można w ten sposób interpretować np. wzmiankę bizantyjskiego cesarza Konstantego Porfirogenety o "ludzie Litzike" żyjącym nad Wisłą, lub informację Widukinda o podlegających Mieszkowi Słowianach, zwanych "Licikaviki" (za taką interpretacją optuje min. Andrzej Garlicki). Panowanie Lestka musiało więc mocno odcisnąć się w pamięci sąsiadów jego państwa, skoro to właśnie jego imieniem jeszcze długo po śmierci Lestka zwali jego lud.  Paradoskalnie Gall Anonim pisze  o tym księciu tylko tyle, że "... czynami rycerskimi dorównał ojcu w zacności i odwadze".

Według Stanisława Zakrzewskiego żoną Lestka mogła być księżniczka morawska. Z kolei Stanisław Kętrzyński odkrył XIV wieczny przekaz belgijskiej kroniki, sugerujący, że ową żoną była saska księżniczka. Jednym z synów tego małżeństwa miał być Ewaker, przyszły biskup Leodium. Hipotetyczny czas zgonu Lestka historycy umiejscowiają gdzieś między rokiem 930 i 950. Następcą drugiego księcia z dynastii Piastów był jego syn Siemomysł.

Poczet królów i książąt Polski - Siemowit.

Siemowit. Rys. Walery Eliasz Radzikowski.

Siemowit – pierwszy książę z rodu Piastów.

Jeśli zapytamy przeciętnego Polaka o twórcę dynastii Piastów, to, o ile nie spał na lekcjach historii, odpowie zapewne, że był to Mieszko I. Z pewnością ów władca był pierwszym zapisanych w oficjalnych źródłach. Czy jednak rzeczywiście był pierwszym z dynastii i budowniczym państwa? Kronika Polska Galla Anonima wymienia przed nim trzy imiona: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Bardzo długo uważano ich za postaci historyczne. Część badaczy zakwestionowała pod koniec XIX wieku zakwestionowała przekaz Galla, uznając trzech pierwszych władców za zmyślonych przez kronikarza, a ich imiona za czysto symboliczne. Od lat 60-tych ubiegłego stulecia większość historyków zwróciła jednak Siemowita, Lestka i Siemomysła oficjalnej historiografii, uznając ich za pierwszych z dynastii i twórców państwa polskiego.

Poglądy przemawiające za uznaniem trzech pierwszych Piastów można z grubsza przedstawić następująco:

 - mocno podkreślaną intencją Galla było przekazywanie rzeczywistych informacji, a nie „tworzenie historii”, i wzbogacanie jej zmyślonymi wątkami. Możemy więc z dużym prawdopodobieństwem założyć, że w historii Siemowita, Lestka i Siemomysła przekazał rzeczywisty stan wiedzy o początkach dynastii.

- mało prawdopodobnym jest, aby zaledwie po stu kilkudziesięciu latach na piastowskich dworze zupełnie zaginęła pamięć o protoplastach rodu, tak, że kronikarz musiał uzupełniać tą lukę zmyśleniami.   Każda dynastia przywiązywała ogromne znaczenie do pamięci o przodkach. Dlaczego Piastowie mieliby być jakimś wyjątkiem?

- współczesne badania archeologiczne potwierdzają, że panowanie Mieszka I nie oznaczało utworzenia państwa Piastów, ale przyspieszenie procesu rozpoczętego znacznie wcześniej.

Wróćmy zatem do Siemowita. Według Galla był  synem Piasta i Rzepichy, a wnukiem Chościska i nieznanej z imienia kobiety. Z dzieciństwem przyszłego księcia łączy się legenda o postrzyżynach. Odprawiano je w ojcowskim domu, zgodnie z tradycją po ukończeniu przez chłopca siódmego roku życia.  W trakcie uczty (skromnej, bo Piast był zwykłym oraczem) dwóch tajemniczych gości dokonało cudownego rozmnożenia jadła, dzięki czemu można było zaprosić ówczesnego władcę plemienia Popiela (Pąpyla). Przybysze ostrzygli piastowego syna nadając mu imię Siemowit. Zdaniem językoznawców pochodzi ono od słowiańskiego semja (rodzina) i oznacza przywódcę rodu

Piast oracz. Rys. Walery Eliasz Radzikowski.

Hipotetyczne lata życia Siemowita to 845 do 900. Władzę nad macierzystym plemieniem objął  zgodnie z wolą wiecu po obaleniu Popiela gdzieś w 2 połowie IX wieku.  Przekaz Kroniki Polskiej głosi dalej, że „Siemowit tedy osiągnąwszy godność książęcą, młodość swą spędzał nie na rozkoszach i płochych rozrywkach, lecz oddając się wytrwałej pracy i służbie rycerskiej zdobył sobie rozgłos zacności i zaszczytną sławę, a granice swego księstwa rozszerzył dalej niż ktokolwiek przed nim”. Jego synem i następcą był Lestko – drugi książę z dynastii Piastów